Om zijn kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende taken goed uit te voeren heeft de deelraad de volgende instrumenten:
Amendement
Een deelraadslid kan een voorstel indienen om de tekst van een deelraadsvoorstel aan te passen. Zo’n wijzigingsvoorstel heet een amendement. Als een meerderheid van de deelraad het amendement steunt, wordt het oorspronkelijke raadsvoorstel gewijzigd vastgesteld.
Motie
Als een deelraadslid wil dat de deelraad ergens zijn mening over uitspreekt, kan een raadslid tijdens de raadsvergadering een motie indienen. Een motie is een korte schriftelijke verklaring met een oordeel, wens of verzoek. Als een meerderheid van de deelraad voor de motie stemt, is deze ‘aanvaard’.
Initiatiefvoorstel
Sinds de invoering van het dualisme kan ieder deelraadslid zelf een raadsvoorstel indienen en zo een opdracht aan het dagelijks bestuur geven. Bijvoorbeeld voor nieuw beleid of aanpassing van een verordening.
Recht van interpellatie
Volgens het recht van interpellatie kan een deelraadslid in de deelraadsvergadering vragen stellen over onderwerpen die niet op de agenda staan. Elk individueel deelraadslid kan verzoeken om een interpellatie, maar de deelraad beslist als geheel of hij de interpellatie toestaat. Een deelraadslid moet een verzoek tot interpellatie uiterlijk 48 uur voor aanvang van de vergadering bij de voorzitter indienen.
Vragenrecht
Om zijn controlerende rol goed uit te oefenen heeft de deelraad het recht om vragen te stellen aan het dagelijks bestuur. Dit kan op verschillende manieren:
Een deelraadslid kan schriftelijke vragen indienen over alle onderwerpen die de deelraad aangaan. Het dagelijks bestuur moet de schriftelijke vragen binnen één maand schriftelijk beantwoorden of binnen die tijd gemotiveerd aangeven waarom beantwoording langer gaat duren.
Recht van inlichtingen
Als een deelraadslid achtergrondinformatie over een onderwerp wil hebben kan hij het dagelijks bestuur om inlichtingen over dat onderwerp verzoeken. Het dagelijks bestuur beantwoordt het verzoek om inlichtingen mondeling in de eerstvolgende raadsvergadering.
Ambtelijke ondersteuning
De gemeenteraad heeft een eigen ondersteunende afdeling; de griffie. Daarnaast kan de deelraad een beroep doen op ambtelijke ondersteuning vanuit de gemeentelijke organisatie. Bijvoorbeeld bij het voorbereiden van een initiatiefvoorstel.